"Spadek Josmana" - kryminał

 "Insignia Mortis: Znaki śmierci" to seria powieści kryminalno-historycznych z dodatkiem fantazji rozgrywająca się w Krakowie. Głównym bohaterem jest inspektor policji Adam Lorenz a w rozwiązywaniu zagadek pomaga mu dziennikarka Maja Wilczek. Do tej pory, z tej serii, ukazało się 8 powieści. Są one w formie ebooka a niektóre z nich można nabyć w: Naffy i Payhip . W tym poście zamieszczam fragmenty powieści pt. "Spadek Josmana"

                                       --------------------------------------

 Rok 1310, Kraków, ulica Judengasse

   Wosk świecy skapywał powoli na drewno stołu, tworząc nierówne stalaktyty, które błyszczały w mroku jak zastygłe łzy. W ciasnej izbie, której ściany wyłożono prostymi deskami, Josman nachylał się nad pergaminem. Pióro skrzypiało cicho w rytm jego gorączkowego pisania.
  Za oknem szemrał wiatr, popychając w stronę bramy miejskiej "Portula Judeorum" opadające, pożółkłe liście. Dalekie odgłosy targu, szczęk podków na bruku, nawoływania przekupek, wszystko to zdawało się być oddzielonym od tej izby zasłoną innego świata, świata, którego Josman powoli przestawał być częścią.
  Był człowiekiem już w latach, z twarzą pooraną zmarszczkami i oczami, w których czaiło się zmęczenie życiem. Wśród swoich uchodził za kupca roztropnego i uczciwego, ale sam wiedział, że jego ścieżki handlowe nie zawsze były czyste. Czuł, że czas ucieka, że oto niedługo przyjdzie mu stanąć przed Najwyższym i zdać rachunek ze swego życia.
  Dlatego pisał, nie dla potomnych, ale dla siebie. Chciał zostawić po sobie prawdę, taką, jaką sam ją widział. O córce, której serce oddał komuś spoza wspólnoty. O synach, którzy zamiast wędrować szlakami kupieckimi, splątali swoje losy z mrocznymi interesami. O własnych winach, o decyzjach, których się wstydził.
 Gdy zmarł, jego rodzina, pogrążona w codziennych troskach i walce o przetrwanie, zebrała wszystkie jego rzeczy w pośpiechu. Starą skrzynię z notatkami, księgi handlowe i prywatne zapiski zamknięto razem i odstawiono w kąt, gdzie z czasem zapomnienie przykryło je jak kurz.
  Dziesiątki lat później, kiedy miejsce, gdzie kiedyś mieszkali Żydzi, zostało zrównane z ziemią pod budowę Collegium Artistarum, skrzynia Josmana przepadła w zawirowaniach historii. O dawnych mieszkańcach przypominała już tylko nazwa Kazimierz, nowe miejsce, do którego przemieściła się społeczność żydowska, szukając bezpieczeństwa i nowego początku.
  Ślady Josmana zostały zapomniane. Aż do teraz.

 Kazimierz, Kraków, współcześnie

   Słoneczne światło, rozproszone przez szare chmury, oświetlało starą kamienicę przy ulicy Józefa. Ściany budynku były popękane, a w powietrzu unosił się zapach wilgoci i starości, jakby oddech przeszłości wciąż trwał w murach.
  Na ostatnim piętrze, w ciasnym mieszkaniu pełnym ksiąg, dokumentów i starych map, życie profesora Józefa Michalskiego dobiegło końca. Ciało znalazł jeden ze studentów, który przyszedł na umówioną konsultację.
 Profesor siedział przy masywnym biurku, wśród stosów papierów. Jego sylwetka wydawała się spokojna, niemal zamyślona. Tylko martwe oczy, wpatrzone w przestrzeń, zdradzały, że wszystko, co miał do powiedzenia światu, już wypowiedział. Wokół panowała cisza, przerywana tylko odgłosami starego budynku, skrzypieniem belek, szumem wiatru w szparach okien. Na podłodze, wśród porozrzucanych dokumentów, dostrzec można było ślady niedawnej pracy: fragmenty starych ksiąg, notatki w języku łacińskim i hebrajskim, fragmenty mapy średniowiecznego Krakowa.
 Śmierć, która przyszła do profesora Michalskiego, wydawała się naturalna. A jednak było w niej coś niepokojącego, coś, co sprawiło, że wezwana na miejsce policja spojrzała na sprawę z innej perspektywy.
  Śledztwo rozpoczęło się tego samego dnia. A razem z nim ruszyła lawina wydarzeń, które sięgały głęboko, aż do czasów Josmana, zapomnianego kupca z Judengasse.

 Kazimierz, Kraków
 Kamienica przy ulicy Józefa

   Na klatce schodowej unosił się zapach starej farby, która od lat pokrywała popękane mury. U góry ściany zdobiły wyblakłe resztki niegdyś barwnych fresków, teraz przypominały duchy przeszłości, niemal unoszące się nad głowami.
  Komisarz Adam Lorenz stąpał powoli po skrzypiących schodach, z kołnierzem płaszcza naciągniętym wysoko pod brodę. Zatrzymał się przed lekko uchylonymi drzwiami. W progu stał młody chłopak, chudy, z twarzą bladą jak kreda. Nerwowo poprawiał okulary, a jego dłonie lekko drżały.
  Lorenz zmierzył go chłodnym spojrzeniem. Jego twarz, poorana zmarszczkami niczym wyschnięte koryto rzeki, była zupełnie niewzruszona. Tylko oczy  szare, surowe  zdradzały, że uważnie analizuje każdy szczegół.
– To pan znalazł profesora? – zapytał głosem ochrypłym, chropowatym jak papier ścierny.
Chłopak skinął głową.
– Tak... Ja... Nazywam się Michał. Michał Domański. Pomagałem profesorowi przy archiwizacji. Dzisiaj mieliśmy spotkanie o szesnastej. Drzwi były tylko przymknięte… wszedłem i… – głos mu zadrżał, jakby właśnie uświadamiał sobie powagę sytuacji.
  Lorenz wyciągnął z kieszeni płaszcza paczkę papierosów. Przez chwilę obracał ją w palcach, jakby toczył wewnętrzną walkę, po czym westchnął i schował z powrotem.
– Znalazł go pan przy biurku?
– Tak. Siedział tak, jakby zasnął... Ale od razu wiedziałem, że coś jest nie tak.
  Komisarz wszedł do mieszkania, dając cichy znak aspirantom Karczowi i Kucharskiemu, by poszli za nim. Wnętrze wyglądało jak muzeum zapomnianej historii: książki piętrzyły się na podłodze i meblach, dokumenty,  starannie oznaczone, leżały w równych stosach, a ściany ozdobione były mapami o postrzępionych, nadpalonych brzegach. W powietrzu unosiła się woń starego papieru, kurzu.
 Na biurku przed profesorem leżał rozłożony pergamin, a nad nim zwisała pojedyncza lampa, rzucająca blady krąg światła niczym księżyc nad tajemnicą.
Kucharski założył rękawiczki i zbliżył się ostrożnie do ciała.
– Brak widocznych śladów przemocy – mruknął, bardziej do siebie niż do innych. – Ale coś tu mi nie pasuje.
Lorenz podszedł bliżej. Przez chwilę tylko patrzył, milcząc.
 Profesor Michalski wyglądał niemal spokojnie, jakby zasnął wśród dokumentów, które znał i kochał bardziej niż ludzi. Tylko jego szeroko otwarte oczy, nieruchome, puste, zdradzały, że ten sen został przerwany nagle, brutalnie.
Komisarz zmarszczył brwi.
– Drzwi zamknięte, żadnych śladów włamania... – wymamrotał. – Nagły zgon? Zawał? Może... Ale coś się tu nie zgadza.
 Karcz, młodszy z aspirantów, podszedł do Michała.
– Wspomniałeś, że pomagałeś przy dokumentach. Nad czym pracowaliście ostatnio? – zapytał łagodnie.
Michał poprawił okulary, nerwowo oblizując usta.
– Profesor... ostatnio wspominał, że natrafił na coś niezwykłego. W starych księgach. Ale nie chciał powiedzieć, co dokładnie. Mówił tylko, że to może zmienić nasze rozumienie średniowiecznego Krakowa. Że to odkrycie ma ogromne znaczenie.
Lorenz przymrużył oczy, jakby słowa chłopaka właśnie zasiały w nim niepokój.
– Kiedy ostatni raz widział go pan żywego?
– Wczoraj wieczorem. Wyszedłem około dziewiętnastej. Profesor był w świetnej formie. Żartował nawet, że "czasem przeszłość potrafi ugryźć człowieka w rękę". Wtedy myślałem, że mówi to z przekąsem... Teraz już nie jestem pewien.
 W pokoju zapadła cisza, ciężka, duszna. Jakby cały świat na chwilę wstrzymał oddech.
 Lorenz raz jeszcze rozejrzał się po pomieszczeniu. Jego wzrok zatrzymał się na jednym z regałów. Wśród książek stała niewielka, zamknięta skrzynia, z ciemnego drewna, inkrustowana metalem, wyraźnie starsza niż reszta rzeczy w pokoju. Nie dotknął jej. Jeszcze nie. Odwrócił się do aspirantów.
– Karcz, Kucharski. Zabezpieczyć miejsce. Pełna dokumentacja. – Spojrzał na Michała. – Pan pojedzie z nami na komisariat. Spiszemy dokładne zeznania.
Gdy wychodzili, Lorenz jeszcze raz zerknął na ciało profesora. W tej śmierci było coś więcej niż kurz i starość. Pachniało tajemnicą. Tajemnicą, która czekała od wieków. I właśnie teraz, w tej starej kamienicy, zaczęła przemawiać.

                   ------------------------------------------------------

W cieniu starych ksiąg

  Maja i Lorenz zatrzymali się przed masywnymi, drewnianymi drzwiami Archiwum Kazimierza. Wieczorne światło latarni kładło się na brukowanej ulicy miękkimi smugami, jakby samo miasto szeptało sekrety przeszłości. Chłodny wiatr przewracał stare, pożółkłe kartki ogłoszeń przyklejone do ścian, szeleszcząc nimi niczym stary pergamin.
— Gotowy? — zapytała Maja, uśmiechając się lekko.
Lorenz skinął głową. Zaciskając szczęki, pchnął ciężkie drzwi.
 Wnętrze archiwum przywitało ich zapachem, pergaminu i oddechem pokoleń, które od stuleci przewracały tu karty ksiąg. Cienie tańczyły pod rozkołysanymi żarówkami, a cisza miała tu własną gęstość.
Maja prowadziła pewnie. Wiedziała, czego szukać. W głębi, w jednej z bocznych sal, pod przygaszonymi lampami, czekały na nich opasłe tomiszcza: księgi hipoteczne z XIV i XV wieku, krzyżujące się zapiski o ziemiach, domach, transakcjach i nazwiskach, które splatały historię Krakowa niczym wątki dawno zapomnianego gobelinu.
  Przez długie minuty Maja kartkowała kolejne strony. Jej palce, przyzwyczajone do pracy z delikatnymi dokumentami, przesuwały się ostrożnie po wyblakłych linijkach tekstu, niemal głaszcząc pergamin.
I wtedy...
— Mam coś — powiedziała cicho, prawie szeptem.
Lorenz natychmiast pochylił się nad nią. Na jednej z kart, zapisanej nieco chaotyczną, pośpieszną ręką, widniał fragment: „Dom przy Bramie Żydowskiej, niegdyś własność rodziny Josman, przechodzi w ręce Abrahama Lewina, zięcia Mojżesza Josmana, na mocy aktu małżeństwa i przysięgi dziedziczenia, spisanego przed Radą Miejską Roku Pańskiego 1362.”
Lorenz przeczytał raz, potem drugi, mrużąc oczy.
— Czyli... Josmanowie nie zniknęli. Po prostu zmienili nazwisko — mruknął.
Maja skinęła głową, wyraźnie ożywiona.
— Dokładnie. — Jej głos zabrzmiał niemal triumfalnie. — Dlatego wcześniejsze dokumenty były tak mylące. Nazwisko Josman używane było zbiorczo dla starego rodu, ale ich potomkowie funkcjonowali już pod nowymi nazwiskami: Lewin, Adler... czasem zmienianymi później przez małżeństwa lub przymusową asymilację.
Lorenz odłożył księgę, marszcząc czoło.
— A to oznacza — powiedział, patrząc Mai prosto w oczy — że jeśli ktoś dziś nosi nazwisko Lewin albo Adler, i pochodzi z tej linii, to prawnie może rościć sobie prawo do tych działek.
  Maja pochyliła się nad kolejną kartą, jakby chciała wchłonąć jej treść całym ciałem.
— Teraz najważniejsze pytanie: kto jeszcze o tym wie? I kto próbuje zatrzeć te ślady?
W ciszy archiwum rozległ się tylko cichy szelest przewracanych stron. Lorenz wyprostował się, omiatając wzrokiem półmrok sali, w którym ukrywały się rzędy zapomnianych ksiąg i ciężkich regałów.
— Musimy sporządzić listę nazwisk i prześledzić ich współczesnych potomków — powiedział cicho. — To jak układanie puzzli, z których każdy kawałek ma siedemset lat.
Maja przytaknęła, poważniejąc.
— Ale jeśli się nie pospieszymy — dodała — ktoś inny ułoży je pierwszy... i zamknie prawdę na zawsze.
  Pod ciężkimi drzwiami archiwum Lorenz na moment się zatrzymał. W półmroku za ich plecami zostawała historia, żywa, drgająca i równie niebezpieczna jak teraźniejszość.
— Zaczynamy prawdziwe śledztwo — powiedział cicho, bardziej do siebie niż do Mai. — I tym razem musimy być szybsi.
  Wyszli na zimną noc, zostawiając za sobą mroczne tajemnice zaklęte w starych księgach.

                              ---------------------------------------------------

Ostatnie przygotowania

Kraków – mieszkanie Mai – późny wieczór

   Stół w salonie Mai przypominał teraz sztab dowodzenia, centrum operacji, która miała rozgrywać się pod ziemią.
  Na blacie rozłożone były plany Collegium Minus, szkice odnalezionego wejścia, notatki o zapomnianych tunelach i dokumenty dotyczące zasad bezpieczeństwa budowlanego.
Lorenz, z marsową miną, wertował listę potrzebnego sprzętu. Maja siedziała naprzeciwko niego, pochylona nad małym, skórzanym notesem, w którym zapisywała ostatnie uwagi. Profesor Leszczyński krążył wokół stołu, co chwilę przystając, jakby w myślach odtwarzał każdy krok nadchodzącej wyprawy.
— Jeśli chcemy zejść tam bezpiecznie — odezwał się w końcu profesor, przerywając ciszę — musimy zrobić to dobrze. Bez improwizacji.
Lorenz skinął głową.
— I bez rozwalania połowy piwnicy Collegium — dodał z lekkim uśmiechem. — Bo wyniosą nas stamtąd razem z gruzem.
Profesor odpowiedział podobnym uśmiechem, ale zaraz spoważniał.
— Najpierw potrzebujemy lekkiego sprzętu do zejścia — kontynuował. — Lina z uprzężami albo składana drabina alpinistyczna.
Maja szybko zanotowała.
— Światło — dodała. — Silne reflektory akumulatorowe. I zapasowe latarki. Dużo zapasowych latarek.
Profesor nachylił się nad szkicem Collegium.
— I czujniki powietrza — mruknął. — Jeśli za tymi ścianami od wieków nie było ruchu powietrza, mogą występować groźne gazy.
Maja uniosła głowę.
— Skąd wszystko wziąć... dyskretnie?
Lorenz uśmiechnął się pod nosem.
— Mam znajomych w grupie ratownictwa technicznego. Wypożyczymy sprzęt "na ćwiczenia". Bez zbędnych pytań.
Leszczyński pokiwał głową z uznaniem.
— Przemyślane.
  Zapadła cisza. Każde z nich wiedziało, że to, co planują, wykracza poza zwykłą eksplorację. Zejdą w przestrzeń, gdzie czas zatrzymał się siedemset lat temu.
Maja spojrzała na nich z powagą.
— Robimy to nie dla siebie — powiedziała cicho. — Robimy to, by historia Josmana nie została pogrzebana. I by prawda, nawet trudna, mogła znów ujrzeć światło dzienne.
  Lorenz skinął głową. Profesor poprawił okulary i uśmiechnął się smutno.
— Historia to nie tylko chwała — powiedział.  To także grzechy i winy, które wielu wolałoby pogrzebać w ciszy.
Za oknami Kraków zasypiał, oświetlony bladym światłem latarni. Ale w ich świecie noc dopiero się zaczynała. Lorenz zamknął notatnik z suchym trzaskiem i spojrzał na towarzyszy.
— Jutro o świcie — powiedział stanowczo. Schodzimy pod ziemię.

                                      --------------------------------------------

Jeżeli zainteresowały Cię te fragmenty i jesteś ciekawy co była miedzy nimi i jak skończyła się ta powieść (o ile się skończyła) to proponuję zakup tego ebooka (linki na początku posta).